Łysienie plackowate – przyczyny, objawy i leczenie

łysienie plackowate

Łysienie dla wielu osób jest prawdziwym nieszczęściem. Nawet dla tych, którzy ze względu na wiek spodziewają się, że ich fryzura nie będzie już tak bujna, jak w młodości. A co dopiero mówić o zupełnie młodych ludziach, u których nagle na głowie pojawiają się początkowo niewielkie, jednak szybko powiększające się okrągłe łysiny. Tak najczęściej rozpoczyna się łysienie plackowate. Łysienie u mężczyzn w młodym wieku może być powodem wielu zmartwień, a nawet prowadzić do depresji. Dzisiaj pod lupę bierzemy łysienie plackowate.

 

Czym jest łysienie plackowate?

 

Łysienie łysieniu nie jest równe. Są różne rodzaje łysienia spowodowane różnymi czynnikami. Najczęściej występuje łysienie androgenowe, związane z poziomem testosteronu, które zwykle jest też uwarunkowane genetycznie. Ten rodzaj łysienia dotyczy głównie panów i zaczyna się w okolicach czterdziestki.

Bardzo specyficzną chorobą jest łysienie plackowate (Alopecia areata). Ta przewlekła choroba zapalna skóry atakuje głównie osoby młode, choć można na nią zachorować w każdym wieku. Około 60% chorych jest w wieku od 10 do 30 lat. Łysienie plackowate u mężczyzn występuje równie często, jak u kobiet. Obecnie nie ma jednoznacznie ustalonej przyczyny łysienia plackowatego. Wiadomo tylko, że jest to choroba zapalna skóry, nawet, gdy nie widać zaczerwienienia i innych objawów.

Najczęściej wskazywaną przyczyną jest podłoże autoimmunologiczne choroby, powiązane z dysfunkcją układu immunologicznego (biorą w niej udział limfocyty T). Wiadomo też, że choroba częściej występuje u osób, które mają już inne choroby immunologiczne (np. toczeń rumieniowaty, cukrzyca typu 1, atopowe zapalenie skóry, nabyte bielactwo czy choroba Hashimoto). Według tej teorii układ odpornościowy atakuje mieszki włosowe, pojawia się stan zapalny, w konsekwencji którego mieszki zostają uszkodzone, a włosy wypadają. Inna teoria, ciągle nie potwierdzona, zakłada zaburzenia cyklu włosowego. Według niej włosy z fazy tworzenia i wzrostu przechodzą zbyt szybko do fazy obumierania.

Pod uwagę brane są także czynniki środowiskowe. Wirusy, grzyby czy bakterie mogą wywoływać zakażenie, które spowodują specyficzne działanie limfocytów, objawiające się m.in. uszkodzeniem skóry głowy. Wtedy cykl rozwoju włosa będzie przerwany i następuje łysienie.

Inne teorie zakładają podłoże genetyczne choroby, problemy z ukrwieniem i unerwieniem skóry głowy, skutki uboczne leków oraz czynniki stresogenne (choroba psychodermatologiczna). Pojawiają się też głosy, że choroba może być skutkiem czynników hormonalnych lub niedoborów jakiejś substancji (np. cynku).

 

Łysienie plackowate – objawy i przebieg

 

Jak rozpoczyna się łysienie plackowate? Początek to zwykle pojawienie się okrągłej lub owalnej łysiny średnicy od 1 do 5 cm. Zmiana pojawia się nagle, najczęściej na owłosionej skórze głowy. Może być jedno lub więcej ognisk chorobowych. Skóra z reguły nie jest zmieniona, choć niekiedy przybiera woskowo-białe zabarwienie lub pojawia się rumień, charakteryzujący stan zapalny. Na brzegach ogniska wyłysienia włosy są bardzo delikatne i łatwo je wyrwać, wystarczy zwykle delikatnie pociągnąć. Występują tam także bardzo charakterystyczne dla łysienia plackowatego tzw. włosy wykrzyknikowate. Końcówki tych ułamanych włosów są o wiele grubsze i ciemniejsze niż nasady i przypominają wykrzyknik.. Zmiany nie są bolesne ani łuszczące się, choć niektórzy skarżą się na niewielki świąd. Zwykle taki stan utrzymuje się przez dłuższy czas. U większości chorych po kilku miesiącach zmiany powoli się wycofują, u innych zaostrzają. U 14-25% chorych dochodzi do całkowitej utraty włosów na głowie. Zmiany chorobowe mogą występować także na innych owłosionych częściach ciała, np. na brodzie. Dodatkowo, w łysieniu plackowatym o ciężkim przebiegu, mogą pojawić się także zmiany na paznokciach, stają się one kruche, a końcówki się rozdwajają.

Choroba pojawia się najczęściej już w dzieciństwie, większość chorym nie przekracza 30 roku życia. Rozróżnia się kilka typów łysienia plackowatego. Najpoważniejszy to łysienie plackowate złośliwe (inna nazwa – łysienie plackowate uogólnione). Ta odmiana charakteryzuje się tym, że osobom chorym wypadają również brwi, rzęsy, zarost, włosy pachowe i łonowe. W skrajnych przypadkach chory traci także mieszki włosowe. Tej postaci choroby towarzyszą często, wspomniane wcześnie, zmiany chorobowe paznokci. Niestety, szanse na odrośnięcie włosów w tej postaci łysienia plackowatego są minimalne.

Pozostałe typy to łysienie plackowate zwykłe i całkowite. Przy pierwszej odmianie ogniska chorobowe na głowie mogą się łączyć, ale choremu nie wypadają wszystkie włosy. W drugiej chory traci całkowicie włosy na głowie, pozostają jednak rzęsy i brwi, a także włosy mieszkowe i łonowe. Oprócz tego rozróżnia się także łysienie przewlekłe i nawrotowe. W łysieniu przewlekłym włosy wypadają praktycznie przez cały czas. Łysienie plackowate nawrotowe ma nieco inny przebieg. Włosy przestają wypadać, odrastają, a po jakimś czasie znów pojawiają się nowe ogniska chorobowe.

Samoistne odrastanie włosów u większości chorych następuje po około 3 do 6 miesięcy. Początkowo są bardzo jasne, wręcz białe, z upływem czasu ciemnieją i po mniej więcej 2 miesiącach odzyskują pierwotny kolor. Niestety, najczęściej choroba po jakimś czasie powraca. Warto też wiedzieć, że łysienie plackowate może być dziedziczone. Występowanie takich zmian chorobowych w rodzinie stwierdzono u 20-60% chorych.

 

Jak leczyć łysienie plackowate?

 

Łysienie plackowate należy do grupy niebliznowaciejących postaci łysienia i jest przewlekłą chorobą zapalną skóry. W większości przypadków zachowane są szczątkowe mieszki włosowe. Ze względu na wciąż nieznaną etiologię choroby, wciąż nie ma leczenia w 100% skutecznego. Stosowane dziś leczenie jest wyjątkowo trudne i długotrwałe. Nie zawsze też przynosi oczekiwane efekty. Dobór metody leczenia jest podyktowany m.in. wiekiem pacjenta, ilością włosów, które wypadły, a także efektami ubocznymi zastosowanej kuracji.

Najczęściej stosowane są miejscowo środki drażniące lub alergeny kontaktowe. Jako środek drażniący zwykle stosowany jest minoksydyl w postaci płynu do wcierania. Skutki uboczne tej terapii to zaczerwienienie i łuszczenie się skóry. Wykorzystanie silnych alergenów kontaktowych to tzw. immunoterapia miejscowa, która przynosi wyjątkowo dobre efekty. Raz w tygodniu na skórę nakłada się preparat DCP, który wywołuje silną reakcję alergiczną. Leczenie trwa około 2 lat. Prawie 70% pacjentów bardzo dobrze reaguje na to leczenie. Co więcej, nawroty zdarzają się rzadko i nie są rozległe. Obecnie jest to najlepsza stosowana metoda leczenia łysienia plackowatego.

Pozytywne skutki u niektórych przynosi fotochemioterapia (naświetlanie wyselekcjonowanymi promieniami UVA po podaniu specjalnego leku, który uczula skórę na światło). Doustnie, dożylnie oraz miejscowo można także podawać sterydy lub cyklosporynę, które działają immunosupresyjnie.

Sporą nadzieję lekarze wiążą z nową metodą, która jest jeszcze w stadium eksperymentalnym. Wykorzystuje się w niej preparat ruksolitynib, który obecnie jest stosowany w leczeniu chorób szpiku. Pierwsze efekty leczenia wydają się być obiecujące – u chorych proces wypadania zanikł, a włosy zaczęły odrastać.

W leczeniu łysienia plackowatego raczej nie stosuje się przeszczepu włosów, bowiem najczęściej łysienie powraca i przeszczepione włosy wypadają.